Health 2.0 'Meet patients, where they are!'

Health 2.0 biedt veel mogelijkheden voor zowel de zorgverlener als voor de patiënt. Het staat voor nieuwe manieren van levering van zorg door innovatieve informatie-uitwisseling met behulp van ICT.

Health 2.0 zal de zorg voorgoed veranderen, doordat het de levering locatie-onafhankelijk maakt. Zorg is een hot issue doordat kwalitatief goede zorg van (levens)belang is voor een samenleving, maar financiële onhoudbaarheid in de toekomst dreigt. De noodzaak in de VS is groot. De zorgkosten zijn er met 16 procent van het BNP significant hoger dan in andere ontwikkelde landen. In Nederland is het bijvoorbeeld 9,8 procent. Zorg staat daarom in de VS op de politieke agenda en veel ondernemingen beproeven hun geluk op de zorgmarkt. Het is ook een belangrijk thema in het wetenschappelijke discours. Het is aanleiding voor internationale samenwerking en voor velerlei conferenties. Door de aanwezigheid van veel belangrijke belanghebbenden in Silicon Valley vond begin oktober in San Francisco de conferentie Health 2.0 plaats om kennis en nieuwe initiatieven uit te wisselen. Hierbij waren grote organisaties aanwezig zoals Google, Microsoft, Kaiser Permanente en Adobe. Ook veel start-up bedrijven waren aanwezig om hun nieuwe producten te presenteren. In Los Angeles vond begin november de conferentie Fall Health IT Summit plaats. Hier kwamen bedrijven als Cisco Systems en Intel Health, evenals de Harvard Universiteit en de overheidsorganisatie CMS die verantwoordelijk is voor invoering van het Elektronisch Patiënten Dossier (EPD).

Details

De gezondheidszorg zal onvermijdelijk veranderen, mede door de nieuwe mogelijkheden van ICT-toepassingen. Patiënten krijgen steeds meer gelegenheid om hun zorgproces te sturen en te beheersen. Voorbeelden hiervan zijn het eigen EPD, zelfdiagnose via verschillende websites en de keuze tussen zorgverleners via vergelijkingswebsites. Verschillende thema's stonden op de conferentie Health 2.0 en Fall Health IT Summit centraal.

Invoering van het Elektronisch patiënten Dossier (EPD)

President Obama tekende in februari 2009 de 'American Recovery and Reinvestment Act'. Deze wet stelt 40-45 miljard Dollar beschikbaar voor het moderniseren van informatietechnologie in de zorg. Daarvan is 30-35 miljard voor invoering van het EPD. Het belangrijkste doel van de modernisering is om elke arts in 2014 gebruik te laten maken van een gecertificeerd EPD in hun praktijk of ziekenhuis. Veel experts op beide conferenties zijn sceptisch over de haalbaarheid hiervan. De voornaamste reden daarvoor is de huidige lage penetratiegraad van het EPD, die op 27 procent ligt. Om als arts aanspraak te maken op de stimuleringsgelden moet de certificering voldoen aan de 'meaningful use'-voorwaarden die de overheid stelt. Deze voorwaarden worden ingevoerd in drie fasen. Fase 1 staat voor gestructureerde invoer in en gebruik van gegevens uit het EPD. Fase 2 moet uit deze gegevens samenhangende rapportage aan derden mogelijk maken, bijvoorbeeld een ander ziekenhuis. In fase 3 moet het EPD de kwaliteit van de zorg daadwerkelijk verbeteren. Het proces bevindt zich momenteel in fase 1. De eerste EPD's zijn recentelijk gecertificeerd. Naar verwachting wordt het eerste stimuleringsgeld uitgekeerd in maart 2011. Het hele 'meaningful use'-traject is net van start gegaan en het is nog voor alle betrokken partijen ongewis of de doelstelling in 2014 zal worden gehaald.

'Mass customization'

De term Mass customization verwijst naar de wijze waarop grote zorginstellingen proberen hun patiënten 'op maat' te behandelen met gebruik van ICT. Patiënten zijn in staat meer en gedetailleerde informatie in te zien en te verstrekken. Dit wordt opgeslagen in hun EPD. Zorginstellingen kunnen vervolgens een benadering 'op maat' kiezen op basis van de informatie van die specifieke patiënt. Het 'op maat' bedienen kan sterk variëren in complexiteit. Zo kan het gaan om het maken van een simpele afspraak via het netwerk van de zorginstelling op een voor de patiënt geschikt moment. Het kan ook gaan om een complexe taak zoals het per uur beschrijven van klachten en het opsturen van deze informatie naar de zorginstelling. Bij extreme waarden, zoals een te lage bloedsuikerspiegel bij diabetespatiënten, neemt een arts direct contact op. 'Mass customization' is een belangrijke trend waar veel organisaties druk mee zijn. Kaiser Permanente (KP) is een voorloper die deze benadering vergaand heeft doorgevoerd binnen de organisatie.

Kaiser Permanente

KP is een zorginstelling en zorgverzekeraar inéén. Bovendien is het een non-profit organisatie. Het heeft daarmee geen financieel voordeel bij het behandelen van patiënten, want de vergoedingen voor behandeling komen uit eigen kas. KP zet daardoor in op preventie, thuiszorg en huisartsenzorg om te voorkomen dat patiënten verder in het zorgsysteem terecht komen. Zestig procent van de 8,5 miljoen cliënten bij KP heeft een online-account. Dat geeft inzicht in het eigen patiëntendossier, de eigen labresultaten en maakt het mogelijk online afspraken te maken met een arts. Ook kan de cliënt een 'personal health assessment' doen dat leidt tot een persoonlijk gezondheidsadvies en suggesties voor gezondheidsbevordering. Als een test aangeeft dat iemand gestrest is, krijgt deze geregeld verwijzingen naar bijvoorbeeld workshops om de situatie te verbeteren. KP is zeer actief met het inwinnen van persoonlijke informatie om de service te kunnen afstemmen op de behoefte. KP gebruikt ICT-mogelijkheden om op grote schaal patiënten te bedienen. De organisatie verzorgt zelfs cursussen voor binnen- of buitenlandse zorginstellingen en overheden om kennis over de aanpak te verspreiden.

Nieuwe partnerschappen

Samenwerking is een noodzaak om zorg beschikbaar en betaalbaar te houden voor Amerikanen. In het onderzoek van 'the Commonwealth Fund' uit 2007 scoort Amerika het laagst op zorgkwaliteit in vergelijking met Australië, Canada, Duitsland, Nederland, Nieuw Zeeland en Engeland. De grootste problemen zijn de betaalbaarheid, kwaliteit, toegankelijkheid en efficiëntie. Federale, regionale en lokale overheden, zorginstellingen, zorgprofessionals, zorgconsumenten en verzekeringsmaatschappijen kunnen aan de slag om deze situatie te verbeteren.

Op Health 2.0 is presenteerde de federale overheid in Washington een initiatief tot samenwerking, de 'Community Health Data Initiative'. Kern van dit initiatief is dat Washington recentelijk grote hoeveelheden data heeft opengesteld voor publiek gebruik. De federale overheid heeft er zeven jaar over gedaan om alle data te verzamelen en te ordenen. Deze data kunnen gebruikt worden voor wetenschappelijk onderzoek, ontwikkeling van applicaties en producten, innovaties en diensten gebaseerd op publiek-private samenwerking overal in het land. Deze data kunnen het begrip over de stand van zaken in de gezondheidszorg verbeteren en bieden partijen daardoor aanknopingspunten om hun prestaties te verbeteren.

Van informatie naar gedragsverandering

Een grote groep ondernemers richt zich op het verzamelen van informatie om een gedragsverandering te bewerkstelligen bij zorgconsumenten. Een prikkel om gedrag te veranderen is het delen van informatie over het eigen gedrag met anderen. Een voorbeeld hiervan is TweetWhatYouEat, waar het eigen eetgedrag één-op-één kan worden vergeleken met dat van anderen. Het blijkt dat niemand minder gezond wil eten dan zijn vrienden. Een andere prikkel om gedrag te veranderen is het opzetten van een beloningssysteem. Dit blijkt vooral effectief bij kinderen. Een voorbeeld komt van de organisatie Hopeland, die burgers probeert te motiveren om zich actief met hun gezondheid bezig te houden. Hopeland bracht het product Zamzee op de markt, bedoeld om bewegen voor kinderen aantrekkelijker te maken. Het bestaat uit een activiteitenmeter, vergelijkbaar met een stappenmeter, gekoppeld aan een online-beloningssysteem. Een kind draagt de meter, komt thuis en logt in op zijn online-account. De data worden verwerkt en omgezet in online-resultaten. Op basis van de hoeveelheid inspanning krijgt het kind een beloning. De beloning bestaat uit speeltjes die worden opgestuurd via de post. Uit onderzoek blijkt dat deelnemende kinderen maar liefst dertig procent meer bewegen dan anderen. De gedragsverandering wordt bereikt door de combinatie van 'real-time' feedback en het daaraan gekoppelde beloningssysteem. Er zijn talloze van dergelijke initiatieven om van informatie tot gedragsverandering te komen.

EPD op internet

Er is een trend gaande richting het EPD op internet. De gebruiker, in dit geval de zorginstelling, hoeft dan geen eigenaar meer te zijn van de hard- en software en daaraan geen onderhoud meer te doen. Het voordeel is ook dat de opstartkosten relatief laag zijn, de diensten schaalbaar zijn naar aanleiding van het aantal gebruikers en het zeer toegankelijk is voor start-up bedrijven. De voorzitter van de Certification Commission Health Information Technology (CCHIT) die EPD's certificeert, bepleit dat er grote technologische stappen gezet worden, zodat EPD's grootschalig toebasbaar worden.

De eerste serieuze stappen daartoe zijn gezet. Een voorbeeld is Google Health. Een gebruiker kan een internetaccount aanmaken waarin alle gezondheidsgegevens kunnen worden opgeslagen, gemanaged en zo nodig gedeeld. Het gaat rapportage van gezondheidsproblemen, medicatie, allergieën, testresultaten en vaccinaties. Ook het noteren van verzekeringsgegevens en het toevoegen van relevante documenten behoort tot de mogelijkheden. Het doel is om overzicht te hebben over de eigen gezondheid. Dit kan door doelen te stellen (en te bereiken), maar ook door het delen van informatie met anderen. Delen met familieleden en de arts ligt het meest voor de hand. Een andere optie is het opvragen van informatie over een gezondheidsprobleem of gesteld doel. Google zoekt dit op en stuurt het vervolgens op.

Open source networks

Open source networks zijn krachtig doordat twee mensen meer weten dan één. Het delen van informatie in de zorg vereist wel waarborgen omdat verkeerde informatie negatief kan uitpakken voor de gezondheid van gebruikers van die informatie. Betrouwbare informatie is van levensbelang voor patiënten. Daarom kiest de website ShareCare ervoor de vragen die bij deze website binnenkomen te laten beantwoorden door professionele organisaties, verpleegkundigen en artsen (zie het kader). ShareCare is één voorbeeld, maar er bestaan veel meer van dit soort initiatieven.

ShareCare is voornamelijk een vraag & antwoord website. Patiënten stellen vragen en artsen, verpleegkundigen of gespecialiseerde organisaties zoals the American Heart Association verstrekken antwoorden. Het is ook mogelijk een profiel à la Facebook te maken. Via de profielen kunnen patiënten 1-op-1 met elkaar communiceren. Een voorbeeld vormt een videoconsult met een arts. Er zijn verschillende applicaties, zoals abonnementen op bepaalde onderwerpen en de mogelijkheid te linken met anderen om gezamenlijk de motivatie te bevorderen. De site staat nog in de kinderschoenen wat betreft uitwerking en inbedding. Een belangrijke uitwerking is de betalingsstructuur, want verzekeringsmaatschappijen zijn bijvoorbeeld nog niet geneigd om de videoconsulten te vergoeden.

Conclusie

De conferenties gaven een helder beeld van de huidige ICT-ontwikkelingen binnen de Amerikaanse gezondheidszorg. Nederland en de VS staan op een omslagpunt; ICT-toepassingen zullen de zorgverlening blijvend veranderen. Bovengenoemde ontwikkelingen zullen hier de komende vijf jaar een belangrijk onderdeel van vormen. De vraag is eerder wanneer dan of de ontwikkelingen zullen plaatsvinden. De verwachting is dat met name de invoering van het EPD en 'mass customization' het zorgproces fundamenteel veranderen. Dit zal de zorg vraaggerichter maken. Experts zijn het erover eens dat de veranderingsmogelijkheden zich in de zorg met ongekende snelheid zullen aandienen en dat de technologische mogelijkheden vaak niet de beperking vormen. Beperkende factoren liggen vaak in culturele, politieke en economische factoren of komen voort uit weerstand binnen de medische wereld. Er staan enorme belangen op het spel voor politici, verzekeringsmaatschappijen, zorginstellingen, medische professionals en overheden. Maar uiteindelijk staan de belangen van alle burgers centraal. Iedere burger krijgt te maken met de gezondheidszorg. De noodzaak van nuttige toepassingen en inbedding van nieuwe technologieën is groot omdat de vooruitzichten van stijgende kosten de toegankelijkheid en kwaliteit van zorg allerminst garanderen. Deze uitdaging en zal een grote inspanning vragen van alle betrokken partijen.