Onderzoek/pilots om effectiviteit van eHealth aan te tonen

Geschreven door Chris Flim | 24 juni 2010

Een veelgehoord knelpunt bij eHealth toepassingen is dat de effectiviteit niet is aangetoond. Hoewel ik absoluut voorstander ben van gedegen onderzoek wil ik hier wat kanttekeningen bij plaatsen.

Allereerst is het de vraag hoe je effectiviteit meet. En hoe je dat met een open blik vergelijkt met de huidige situatie. Soms lijkt het alsof het nieuwe alle toetsen der kritiek moet doorstaan en voor de verbetermogelijkheden van de huidige situatie een blinde vlek is. Oftewel: Meten met twee maten.

Effectiviteit kan ook zijn ‘wat werkt telt’ of ‘het betere is de vijand van het goede’. Van veel succesvolle voorbeelden die nu vaak genoemd worden in eHealth en Health2.0 bij online therapie, monitoring van chronische aandoeningen of online interactie met zorgverleners kunnen tot op de dag van vandaag de effectiviteit niet aantonen, maar zowel patiënten, zorgverleners als ook betalers en beleidsmakers zijn erg enthousiast.

Je zou kunnen zeggen dat veel eHealth toepassingen geen productinnovatie zijn, maar simpelweg een andere, slimmere manier van werken. Daarbij spelen andere factoren dan alleen medische kwaliteit en kosten een rol. Denk aan gemak en toegankelijkheid. Waarbij ook nog eens van belang is dat eHealth en Health juist geïntegreerd toegepast gaan worden. Een mix van zorg op afstand en ‘face to face’ zorg. En zorg op afstand is in die zin weinig nieuws, want hoe hebben we eigenlijk de effectiviteit van het telefonisch consult ooit aangetoond?

Last but not least is er de vraag of de effectiviteit in medisch-wetenschappelijke zin niet elders al is aangetoond. De NVEH is sinds vorig jaar toegetreden tot de groep eHealth/Telemedicine (zuster)verenigingen die het Journal of Telemedicine and Telecare als publicatie op dit gebied propageert. Het blad bestaat al 16 jaar en staat elke editie bol van de medisch-wetenschappelijke onderzoeken naar effectiviteit van Telemedicine en eHealth toepassingen.

Natuurlijk is elke pilot, elke trial en elke context net even anders, maar wellicht zou het goed zijn om voor nieuwe onderzoeken bij de verstrekking van subsidie de omgekeerde bewijslast toe te gaan passen. Indieners van voorstellen moeten overtuigend aantonen dat zij zélf wereldwijd verkend hebben of er al vergelijkbare onderzoeken en pilots zijn gedaan en aangeven wathet nieuwe onderzoek/de nieuwe pilot eraan toevoegt cq. waarom deze resultaten gedeeltelijk of niet 1-op-1 toepasbaar zijn. Om daarmee te zorgen dat er voortgebouwd wordt op wereldwijde kennis en ervaring op dit gebied en niet het wiel steeds op nieuw gesubsidieerd wordt uitgevonden.

Natuurlijk heeft iedereen de behoefte en het recht om zichzelf en zijn werk uniek te voelen, maar er is naar mijn mening veel te winnen door kennis te hergebruiken in plaats van kennis te negeren. Het bestrijden van het 'Not Invented Here syndroom' kan met slim inzetten van subsidie- en stimuleringsgeld bevorderd worden.

Deze discussie voeren we o.a. met ZonMW en brengen we in in Europese programma's als Ambient Assisted Living.

Daarbij is het wel wenselijk om enig inzicht te hebben in onderzoeken, trials en pilots die op het gebied van eHealth in de wereld zijn uitgevoerd. Daartoe zijn enkele interessante initiatieven gestart en in Nederland zal de NVEH – de Nederlandse Vereniging voor eHealth – zich verder inspannen om deze onderzoeken ook beschikbaar te stellen. Maar beschikbaar stellen is één, slim hergebruiken is twee. Bovendien zijn we altijd benieuwd of bovenstaande analyses gedeeld worden. Dus reacties, meningen en tips zijn van harte welkom.

Chris Flim
Secretaris NVEH – Nederlandse Vereniging voor eHealth

ps. wellicht is deze discussie ook toepasbaar op andere vormen van 'innovatie', maar als schoenmaker blijft de NVEH graag bij zijn leest, eHealth dus.